Woede, een Wonderlijke Wegwijzer

Het is 16 uur 16, 4 mei 2023, van het eind van de Velperweg loop ik naar Arnhem Centraal. Na het bezoek aan een vriend daar zet ik mijn telefoon weer aan en zie dat zoon Simon 2 keer heeft gebeld… Zowel hij als ik zijn geen ‘bellers’, duidelijk dus dat er iets te melden valt.
Ik bel: ‘Hi, je belde me?’
‘Ja, opa is dood.’
We wisten dat het moment nabij was, en nu was het dan zover.
‘Heb je hem nog opgezocht?’ vraag ik…
‘Nee, nee, ik had een deadline’
‘Opa had ook een deadline blijkbaar…’ zeg ik, of denk ik het alleen maar?
‘Fijn dat je me op de hoogte stelt, het is zeker mijn intentie bij het afscheid te zijn. Ik zal ook je moeder nog even contacten.’
Het gaat om háár vader, het is de opa van moederszijde van onze kinderen die is overleden, hun laatste grootouder. Gedachten passeren:
4 mei, ook de geboortedatum van oma, van zijn al lang overleden vrouw.
4 mei, herdenking van oorlogsslachtoffers, was hij zelf slachtoffer van de oorlog in Indonesië waar hij diende?

In de volgende dagen krijgt de uitvaart vorm. Als deel van de familie van mijn kinderen zou ik daar graag zijn om zo recht te doen aan de onverbrekelijke banden die we hebben.De kinderen sturen me de concept-kaart die uitnodigt om het afscheid bij te wonen.

Gaandeweg de contacten die ik die dagen heb met hun moeder –er is een goed contact tussen ons- maakt ze me uiteindelijk duidelijk dat ze ‘liever niet heeft dat ik kom’ voor de uitvaart van haar vader.
In mij borrelt van alles: verbazing, ongemak, onthand-zijn. Direct is er het besluit haar wensen niet te bruuskeren. Mijn ongemak, een borrelende weerstand en boosheid zijn er tegelijkertijd. Maar nee, ik zal er niet zijn: ik ben beland in een gebied voorbij begrijpen, het gebied waar alleen aanvaarden en overgave werken, gevoed door de keuze voor een weg van vrede. Hoe dan recht te doen aan het afscheid… dat weet ik nog niet. Ik laat het ongemak, de woede borrelen en geef het ruimte om te zien wat komt, vertrouwend op de creërende energie die er mee gepaard gaat.
En in de nacht van 7 op 8 mei ontstaat de vorm voor mijn deelname in het afscheid. Het is een cadeau van mijn geduld, ik ben er blij mee.
Op 8 mei schrijf ik erover aan mijn kinderen, een fragment:
 ‘Met het vertrek van Opa van deze aarde, vertrekt jullie laatste grootouder. Zoals hij en de familie een onverbrekelijk deel zijn van jullie geboren worden en jullie leven, zijn zij dat als vanzelfsprekend ook voor mij. Zowel de familie van jullie moeder als die van mij hebben een plek in jullie, een gegeven, leuk of niet… Het afscheid van opa is een mooi moment om daarbij stil te staan… Dit schrijven ontstaat uit mijn betrokkenheid en dankbaarheid. Tijdens jullie afscheid van opa maak ik een stiltewandeling hier op de natuurbegraafplaats, met jullie en de familie in gedachten.’

Een fragment ook uit mijn schijven diezelfde dag aan de familie:
Met het wonder van de geboorte van onze dochter en onze zoon komen onze familiesystemen samen. Met hun geboorte werd er in mij ook iets ‘geboren’, iets wakker gemaakt dat sturend is gebleken in mijn verder leven: vaderschap in de breedste zin van het woord.
Die drie geboortes geven een extra dimensie aan het afscheid van jullie vader, de laatste grootouder van onze kinderen, die het tijdelijke voor het eeuwige verwisselt. In hen leven zowel mijn geschiedenis als die van jullie voort, onverbrekelijk met elkaar verbonden. Zoals onze kinderen Anne en Simon deel zijn van- en welkom zijn in mijn familie, weet ik dat ze dat ook zijn in die van jullie. Ons verbonden-zijn voelt goed en vraagt ook aandacht.
Die aandacht geef ik nu met dit schrijven en meer: Op het moment van jullie afscheid maak ik een stiltewandeling hier op de natuurbegraafplaats, met jullie, en jullie vader in gedachten. Hiermee wens ik jullie een mooi afscheid, alle goeds en dierbare herinneringen. Bovenal bekrachtig ik hiermee de band tussen jullie, jullie familie en mij en mijn familie, in de wetenschap dat -ook in het licht van afscheid- scheiding een illusie is.
Woensdag 10 mei de middag van het afscheid, het stormt, het water valt met bakken uit de hemel, wordt in windvlagen tegen de aarde gesmeten. Het is 2 uur, tijd om te gaan. In onze tuin verzamel ik meiklokjes tot een grote bos om mee te nemen. Laarzen aangetrokken en mijn regenbroek en dito jas. Wat ik nooit doe, omdat de natuurbegraafplaats ‘het bos van de Heilige Geest’, op een paar honderd meter afstand van ons huis ligt, doe ik nu: ik neem de auto.

Ik wandel door het landgoed om uiteindelijk rond half 3, als elders de plechtigheid begint, het pad rond de begraafplaats te lopen. Ondertussen dringt water hier en daar door naden van mijn regenpak, mijn laarzen soppen in de grond… als vanzelf vertraag ik…  Op ieder graf, dat nog zichtbaar is door een hoop grond die met het vergaan van lichaam en kist in zal zakken, leg ik een tak meiklokjes. Niets dat mijn aandacht voor afscheid en sterven nog beperkt, alsof de indruk alleen maar verstevigd wordt door wind en slagregen. Uiteindelijk spelen eerder vergankelijkheid en sterven door mijn gedachten, dan het afscheid van de grootvader. En als uiteindelijk het zinnetje ‘de dood is niet persoonlijk’ doordringt, word ik blij… is het de blijdschap om het verbonden zijn in hetzelfde lot, het pad van geboorte naar dood? Ja, resoneert het: ‘De dood is onpersoonlijk, dood is deel van leven, we zijn er een tijdje en verdwijnen weer. De dood ìs, en zeker geen vijand.’

Tegen vieren een warm onthaal bij vrienden waar ik uitwissel over dit afscheid en de betekenis van familierelaties. Ook dat verbreedt en verbindt: iedereen kent ongemak, iedereen maakt afscheid mee. Er is geen grond voor eenzaamheid of afgescheiden zijn.
Op 11 mei ik kijk terug op een wonderlijke week, ik heb van alles gevoeld en langs een pad van woede, ongemak, maar ook geduld en vertrouwen, heb ik een vorm gevonden. De woede is gevoeld, toegelaten maar niet uitgeleefd. Het was de energie die -in de ruimte van geduld en vertrouwen- leidde tot een vorm die zonder bruuskeren ook mijn eigen rol en beleving niet verzaakt, een vorm die rust gaf.
Zo kan Woede een Wonderlijke Wegwijzer zijn, met verbondenheid als cadeau. Op de achtergrond hoor ik een leraar zeggen: ‘dat is de oefening’, ik glimlach.
contact: janweeda@hetnet.nl
foto 1: begraafplaats.smellypumpy.pixabay… een rustplek voor iedereen.
foto 2: verbondenheid. wenphoto.pixabay… verbonden zijn, ook als jet het soms vergeet.
foto 3: storm. pixabay… bevestigt intense gebeurtenissen in het leven.
foto 4: vlinder/bloem. Mabel.Amber… in de cyclus van leven en sterven.

Reacties

Reacties graag per email